Misverstanden in het consumentenrecht
Onder consumenten en verkopers bestaan veel misverstanden en onduidelijkheden over gedane aankopen. Kan de gekochte rok worden geruild indien die thuis niet naar wens blijkt te zijn? Is de verkoper in dat kader gehouden tot retournering van het aankoopbedrag? Is het mogelijk de aangeschafte, gebrekkige DVD-speler te laten repareren na het verstrijken van de garantietermijn?
In het onderhavige artikel worden kort enkele van deze misverstanden en onduidelijkheden bespreken en hiermee proberen enige helderheid te verschaffen ten aanzien van de consumentenkoop.
Consumentenkoop
Onder consumentenkoop wordt verstaan, de koop met betrekking tot een roerende zaak, elektriciteit daaronder begrepen, die wordt gesloten door een verkoper die handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf en een koper, een natuurlijk persoon, die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf. Het onderhavige artikel ziet alleen op deze consumentenkoop.
Ruilen is geen recht
Een veel voorkomend misverstand, is het recht dat veel kopers pretenderen te hebben om aankopen te ruilen. Dit recht bestaat niet. Er bestaat geen recht om gedane aankopen weer te ruilen indien de aangekochte rok of broek toch niet geheel naar wens blijkt te zijn terwijl er verder (kwalitatief) niets aan mankeert. De mogelijkheid om deze rok of broek te ruilen bestaat alleen indien de betreffende winkel deze mogelijkheid biedt in zijn algemene voorwaarden, zoals u deze weleens op een kassabon of een bord achter de kassa gedrukt ziet staan. In dat kader is ook van belang om te onthouden, dat het de verkoper is die - indien hij de mogelijkheid tot ruilen biedt - mag bepalen of u bij het terugbrengen van dit product het aankoopbedrag of slechts een tegoedbon ontvangt.
Aflevering van het ontbrekende, herstel of vervanging
Indien de rok, broek, dvd-speler of anderszins een gebrek vertoont, heeft de consument op grond van de wet wél diverse rechten tegen de verkoper. Hierbij worden vaak verschillende termijnen door elkaar gehaald.
De eerste termijn betreft de klachttermijn waarbinnen de koper de verkoper van het gebrek op de hoogte dient te stellen. De koper dient hiertoe binnen bekwame tijd over te gaan. Bij een consumentenkoop geldt in dat kader, dat een termijn van 2 maanden tijdig is.
De tweede termijn ziet op een tegemoetkoming van de wetgever in een eventuele bewijsnood aan de zijde van de koper. Bij een consumentenkoop wordt vermoed dat de zaak bij aflevering niet aan de overeenkomst heeft beantwoord, indien de afwijking van het overeengekomene zich binnen een termijn van zes maanden na aflevering openbaart. De koper hoeft in dat geval slechts te stellen en bewijzen dat het product afwijkt van het overeengekomene en dat deze afwijking zich binnen een termijn van zes maanden heeft geopenbaard. Het is vervolgens aan de verkoper om aan te tonen dat het product wel aan de overeenkomst beantwoordde. Voor gebreken die zich voordoen na zes maanden, geldt dit ‘vermoeden' niet. In dat geval zal de koper derhalve moeten aantonen, dat het product ten tijde van de aankoop niet aan de overeenkomst beantwoordde.
Indien vast staat, dat een product niet aan de koopovereenkomst beantwoordt, biedt de wet drie mogelijkheden voor de koper om alsnog nakoming van de overeenkomst door de verkoper te vorderen: aflevering van het ontbrekende, herstel of vervanging. Aflevering van het ontbrekende kan worden gevorderd indien het product in getal, maat of gewicht van het overeengekomene afwijkt. Herstel kan worden gevorderd indien het product niet aan de kwaliteitseis voldoet, oftewel het product bezit niet de eigenschappen die de koper op grond van de overeenkomst mocht verwachten. Tenslotte kan vervanging worden gevorderd indien het product niet aan de - voornoemde - kwaliteitseis voldoet of indien een ander product of een product van een ander soort dan is overeengekomen, is geleverd.
Voornoemde verplichtingen dienen door de verkoper binnen een redelijke termijn en zonder ernstige overlast voor de koper te worden nagekomen.
Indien het product niet aan de kwaliteitseis voldoet en de verkoper gaat over tot herstel van het product, dan rijst vaak de vraag hoe vaak de verkoper in de gelegenheid gesteld moet worden om het steeds terugkerende gebrek te herstellen. Deze vraag is niet concreet te beantwoorden. Indien de verkoper een product herstelt, dan zal hij een afdoende en duurzaam herstel moeten bewerkstelligen. Per product zal bekeken moeten worden met hoeveel reparaties de koper genoegen dient te nemen. Hierbij dient het criterium van ‘ernstige overlast' in ogenschouw te worden gehouden.[1]
Garantie
Indien door de verkoper bepaalde eigenschappen zijn toegezegd aan een product, bij gebreke waarvan de prijs zal worden terugbetaald of het product zal worden hersteld of vervangen, dan spreken we van een ‘commerciële garantie'. Een dergelijke garantie is voor de koper gunstig, te meer daar het feitelijk een omkering van de bewijslast betekent. Indien geen garantie is afgegeven, zal de koper moeten bewijzen dat het product waar een gebrek aankleeft, niet beantwoordt aan de overeenkomst. Als er wel een garantie is verstrekt, is de garantieverstrekker gehouden het gebrek te repareren tenzij hij kan aantonen dat er bijvoorbeeld sprake is van onjuist gebruik door de koper. In dat kader zijn met name de garanties die voor een langere periode dan zes maanden - de periode waarin op grond van de wet het al eerder genoemde rechtsvermoeden geldt dat het gebrek reeds bij aankoop bestond - zeer gunstig voor de koper.
Het is de verkoper uiteraard niet toegestaan de aansprakelijkheid die hij op grond van de wet heeft, te beperken. Dergelijke zogenaamde exoneraties zijn vernietigbaar. In dat kader bestaan veel misverstanden over de reikwijdte van een garantie. Veel kopers verkeren in de veronderstelling, dat hun rechten beperkt zijn tot hetgeen in het garantiebewijs vermeld staat. Dit is onjuist. Immers, de garantie geldt onverminderd de rechten die de koper op grond van de wet heeft. Dit betekent bijvoorbeeld, dat in sommige gevallen na het verstrijken van de garantietermijn, door de koper nog een van de voornoemde nakomingsacties jegens de verkoper ingesteld kan worden.
Tot slot
Tot slot, het voornoemde betreft slechts een minieme weergave van de rechten van de koper en de verkoper bij een consumentenkoop. Hiermee is mogelijk een stukje meer duidelijkheid en inzicht in dit onderwerp gegeven.
Als u naar aanleiding van dit artikel vragen hebt, kunt u contact opnemen met Mr M.A. (Michel) T Schroots. U kunt hem telefonisch (via nummer 010 - 2770319) of per e-mail (schroots@schaap.eu) bereiken.
[1] Handboek Consumentenrecht, E.H. Hondius en G.J. Rijken.
