Aansprakelijkheidsperikelen rondom de oprichting van een B.V.

Voor rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid (eenmanszaak, maatschap, vennootschap onder firma en commanditaire vennootschap) geldt dat de personen die namens de betreffende onderneming handelen aansprakelijk zijn met hun privé vermogen. 

Het vermijden van die privé aansprakelijkheid is voor veel ondernemers het doorslaggevende motief om de onderneming onder te brengen in een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (B.V.). Immers: in beginsel is alleen de rechtspersoon (de B.V.) aansprakelijk voor verbintenissen die namens de B.V. zijn aangegaan. 

Onder omstandigheden kan echter sprake zijn van een doorbraak van aansprakelijkheid waardoor de bestuurder van een B.V. alsnog (privé) aansprakelijk is. Bestuurdersaansprakelijkheid kent geen vaste definitie. Het is een verzameling wettelijke regelingen die er toe (kunnen) leiden dat een bestuurder wordt aangesproken voor de schulden van een rechtspersoon. Bekende voorbeelden van bestuurdersaansprakelijkheid zijn aansprakelijkheid in geval van faillissement en aansprakelijkheid uit hoofde van onrechtmatige daad.

Ook omtrent de oprichting van een B.V. kan reeds aansprakelijkheid ontstaan. In dat kader hieronder een aantal praktische aandachtspunten op een rijtje. 

Oprichtersaansprakelijkheid 

Ook voorafgaand aan de oprichting van een B.V. kan namens een B.V. (‘in oprichting’ of ‘i.o.’) gehandeld worden. De persoon die namens deze B.V. i.o. handelt is voor deze handelingen (privé) aansprakelijk. Een rechtspersoon in oprichting is immers (nog) geen rechtspersoon en kan niet worden verbonden voor verbintenissen. 

Een B.V. i.o. kan worden ingeschreven in het handelsregister. Dat doet aan het vorenstaande echter geen afbreuk. Ook een B.V. i.o. die wel is ingeschreven in het handelsregister is immers (nog) geen rechtspersoon. Ook in dat geval is de handelende persoon aansprakelijk. 

Deze aansprakelijkheid kan worden weggenomen door bekrachtiging van de rechtshandelingen door de B.V. Deze bekrachtiging kan uitdrukkelijk of stilzwijgend geschieden. De timing van de bekrachtiging is relevant. Uiteraard kan deze pas plaatsvinden nadat de B.V. is opgericht. Voorts is van belang dat bekrachtiging pas plaatsvindt nadat de B.V. - dus niet de B.V. i.o. - ook is ingeschreven in het handelsregister, zoals hieronder nader zal worden toegelicht. 

Zolang een B.V. niet is opgericht bestaat altijd een kans dat de oprichting geen doorgang vindt. Indien in de oprichtingsfase reeds namens de B.V. (i.o.) wordt gehandeld speelt dan ook het risico dat de B.V. uiteindelijk niet wordt opgericht, waardoor geen bekrachtiging kan plaatsvinden en de betreffende persoon aansprakelijk blijft voor de aangegane verplichtingen. 

Daarnaast geldt dat de bekrachtiging geen stand houdt indien de handelende persoon wist of redelijkerwijs kon weten dat de rechtspersoon de aangegane verplichtingen niet zou kunnen nakomen. Deze wetenschap wordt in ieder geval geacht aanwezig te zijn geweest wanneer de B.V. binnen één jaar na oprichting in staat van faillissement wordt verklaard. 

Registratieaansprakelijkheid

Zoals hierboven al aangestipt moet een B.V. na haar oprichting worden ingeschreven in het handelsregister. Deze verplichting tot inschrijving rust op elke bestuurder. 

Voor de periode vanaf oprichting van de B.V. tot aan de inschrijving bij het handelsregister geldt een hoofdelijke aansprakelijkheid voor bestuurders voor verplichtingen die namens de B.V. zijn aangegaan. Let wel: deze handelingen kunnen niet worden bekrachtigd. De aansprakelijkheid van bestuurders voor verplichtingen, aangegaan in de periode na oprichting en voorafgaand aan inschrijving in het handelsregister, kan op geen enkele wijze worden weggenomen. 

De aansprakelijkheid als hiervoor omschreven geldt voor alle rechtshandelingen, dus ook voor een eventuele bekrachtiging die in die periode is verstrekt. 

Vanuit die gedachte wordt het dan ook zeer sterk afgeraden om in de periode na oprichting maar voorafgaand aan inschrijving in het handelsregister namens de nieuwe B.V. rechtshandelingen te verrichten. Beter is om te wachten totdat inschrijving is voltooid. 

Kort en goed: rondom de oprichting kan reeds privé aansprakelijkheid van bestuurders ontstaan en een goede timing is cruciaal. 

Als u naar aanleiding van dit artikel vragen hebt, kunt u contact opnemen met Mr Drs R.X.J. (Xander) Blokzijl (via nummer 010 - 2770408 of per e-mail blokzijl@schaap.eu) of Mr M.L. (Marijn) Poppelier (via nummer 010 - 2770449 of per e-mail poppelier@schaap.eu). 

20-4-2011