Onduidelijkheid over reikwijdte van het schriftelijkheidsvereiste bij een concurrentiebeding
Wettelijk kader
Op grond van artikel 7:653 BW is het mogelijk dat de arbeidsovereenkomst een concurrentiebeding bevat. Dit beding beperkt de werknemer in zijn mogelijkheden om na het einde van zijn dienstverband bij een concurrent te gaan werken. Ter bescherming van de werknemer kent de wettelijke regeling een tweetal formele vereisten: het concurrentiebeding is pas geldig indien (i) het wordt afgesloten met een meerderjarige werknemer en (ii) het concurrentiebeding schriftelijk is overeengekomen.
Opvolgende arbeidsovereenkomst
Stel dat een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd van een werknemer wordt verlengd, of wordt omgezet in een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. Dient het concurrentiebeding, dat in de eerdere getekende overeenkomst was opgenomen, dan opnieuw schriftelijk te worden overeengekomen?
In de lagere jurisprudentie wordt deze vraag zeer verschillend beantwoord. Onlangs zijn er vier arresten gewezen waaruit blijkt dat niet alleen kantonrechters maar ook gerechtshoven zeer verdeeld zijn over deze vraag.
Het Hof Arnhem (31 mei 2011, LJN BQ7529) oordeelde dat het concurrentiebeding niet geldig was overeengekomen nu de verlengings-en omzettingsbrief geen melding maakte van het eerder overeengekomen concurrentiebeding. De brieven bevatten slechts een verwijzing naar de eerdere arbeidsovereenkomst en niet expliciet naar het concurrentiebeding. Het concurrentiebeding was evenmin als bijlage bij deze brieven gevoegd.
Deze uitspraak van Hof Arnhem sluit aan bij de groep rechters die van oordeel is dat bij verlenging of omzetting van een arbeidsovereenkomst sprake is van een nieuwe arbeidsovereenkomst. Zij stellen dat in artikel 7:653 lid 1 BW is opgenomen dat een concurrentiebeding pas geldig is indien dit schriftelijk is overeengekomen. De werkgever behoort mitsdien steeds opnieuw een concurrentiebeding met de werknemer schriftelijk af te sluiten. Deze rechters hanteren een strenge uitleg van het schriftelijkheidsvereiste.
Anderzijds zijn er rechters die oordelen dat een concurrentiebeding niet steeds opnieuw schriftelijk hoeft te worden overeengekomen. Deze rechters hanteren een ruime uitleg van het schriftelijkheidsvereiste. De enkele verlenging of omzetting wordt in deze zienswijze niet aangemerkt als een nieuwe arbeidsovereenkomst. Uitsluitend in het geval van (ingrijpend) gewijzigde arbeidsvoorwaarden kan sprake zijn van een nieuwe arbeidsovereenkomst.
De ruime interpretatie is dit jaar al door drie hoven toegepast. Het Hof Leeuwarden (22 februari 2011, LJN BQ1403) oordeelde begin dit jaar dat de bestaande arbeidsovereenkomst enkel op de onderdelen duur en salaris was gewijzigd. Volgens het Hof zijn partijen dus geen nieuwe arbeidsovereenkomst aangegaan. Mitsdien behoeft het concurrentiebeding niet opnieuw te worden overeengekomen. Eerder oordeelde Hof Amsterdam (25 januari 2011, JAR 2011/149) dat de enkele omzetting in een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd niet meebrengt dat het concurrentiebeding opnieuw afgesproken hoeft te worden. Hof Den Haag (12 juni 2011, LJN BQ7639) heeft onlangs bepaald dat met de akkoordverklaring van een eerder ondertekend bedrijfsreglement voldaan is aan de voorwaarde van een schriftelijk overeengekomen concurrentiebeding.
Beide stromingen zijn verdedigbaar. Uit de wetsgeschiedenis volgt dat het schriftelijkheidsvereiste bedoeld is om een werknemer bewust te maken van de inbreuk van een dergelijk beding op zijn vrijheid. Het beding dient schriftelijk overeengekomen te worden zodat de werknemer de consequenties van het beding kan overzien. Aan de andere kant kan betoogd worden dat een werknemer die weet dat zijn arbeidsvoorwaarden ongewijzigd blijven bij voortzetting of omzetting van de arbeidsovereenkomst, behoort te begrijpen dat dit ook geldt voor het concurrentiebeding.
Advies
Nu de rechtspraak op dit punt niet eenduidig is, is het des te belangrijker aandacht te besteden aan de wijze waarop partijen in de praktijk het concurrentiebeding met elkaar afspreken. Het is dan ook verstandig u in deze situaties goed en niet in de laatste plaats tijdig te laten adviseren zodat u zich bewust bent van alle mogelijke risico’s.
Als u naar aanleiding van dit artikel vragen hebt, kunt u contact opnemen met Mr J.M.J. (Jos) Pennings (via nummer 010 - 2770311 of per e-mail pennings@schaap.eu) of Mr P. (Pegah) Silakhori (via nummer 010 - 2770311 of per e-mail silakhori@schaap.eu).
23-9-2011
